Δρόμοι της προσφυγιάς

Οι δρόμοι των γειτονιών μας[1]

Οι δρόμοι των γειτονιών μας, της Καισαριανής, του Βύρωνα, του Υμηττού, έχουν –σχεδόν όλοι- ονόματα από τις Μικρασιάτικες Πατρίδες ή από γεγονότα και πρόσωπα που σημάδεψαν την ιστορία τους.
Κάθε όνομα, που διαβάζουμε στις πινακίδες των δρόμων των γειτονιών μας, μας δίνει αφορμή να ανασκαλέψουμε την ιστορία των Αλησμόνητων Πατρίδων, της Μικράς Ασίας, του Πόντου, της Θράκης, γιατί αυτές οι περιοχές κράτησαν ζωντανό για αιώνες τον ελληνισμό στην μακρινή Ασία.
Με την πρωτοφανή Μικρασιατική Καταστροφή στα 1922 οι ξεριζωμένοι Έλληνες, πρόσφυγες στην μάνα Ελλάδα, μετά το πρώτο ξάφνιασμα από την μεγάλη συμφορά, δημιούργησαν τις καινούριες τους πατρίδες στις γειτονιές μας, ξανάρχισαν τη ζωή τους, μα δεν ξέχασαν το μισαρχινισμένο όνειρο που άφησαν πίσω τους, ξανάρχισαν τη ζωή τους μα δεν ξέχασαν.
Έφεραν στις νέες τους πατρίδες τη μνήμη και την ιστορία του Ελληνισμού των Αλησμόνητων Πατρίδων.
Μια τέτοια ιστορία διηγείται και ο κάθε δρόμος, η κάθε προσφυγογειτονιά, η δική μας γειτονιά.
Ξεδιπλώνοντας την ιστορία κάθε δρόμου, ξεδιπλώνουμε σιγά-σιγά το νήμα της ιστορίας της γειτονιάς μας.
Ας αρχίσουμε λοιπόν.

Οδός Αϊδινίου
Το Αϊδίνι βρίσκεται 130 χλμ εσωτερικά της Σμύρνης. Το όνομά του το πήρε από τον Τούρκο Εμίρη Αϊντίν στα τέλη του 13ου αιώνα, φεουδάρχης όντας της περιοχής της Αρχαίας Λυδίας.
Από τις πιο όμορφες πόλεις της Ανατολής, στα 1919 γίνηκε ελληνική. Το Μάη του ’19 μπήκε στο Αϊδίνι ο Ελληνικός Στρατός. Τότε η πόλη αριθμούσε 40.000 κατοίκους από τους οποίους 8.000 Έλληνες. Η πόλη καταλαμβάνεται αμαχητί από τον ελληνικό στρατό, που γίνεται δεκτός σαν ελευθερωτής. Όμως κανένα μέτρο δεν πάρθηκε για την ασφάλεια της πόλης λόγω του ενθουσιασμού που επικράτησε και της παθητικής στάσης των Τούρκων. Λάθος ολέθριο!
Λίγες μέρες αργότερα οι Τσέτες κυκλώνουν το Αϊδίνι, μπαίνουν στην αφύλακτη πόλη κι αρχίζει η μάχη συνεπικουρούμενοι και από τους Τούρκους κατοίκους της πόλης που βρέθηκαν πάνοπλοι και έτοιμοι για την επίθεση. Ο ελληνικός στρατός αντιστέκεται και πολεμά, όμως χωρίς αποτέλεσμα. Αναγκάζεται να εγκαταλείψει την πόλη οπισθοχωρώντας και καίγοντας για να σταματά την προέλαση των Τούρκων. Εις μάτην! Μπήκαν στις Ελληνικές συνοικίες, έκψαν, λεηλάτησαν, βίασαν. Όσοι γλύτωσαν την ημέρα εκείνη της 17ης Ιουνίου 1919 αιχμαλωτίσθηκαν. Αιχμάλωτοι στάλθηκαν και χάθηκαν στα βάθη της Ανατολής.
Την πιο τραγική σελίδα όμως αυτής της ιστορίας έμελλε να γράψουν 31 ελληνόπουλα, το ηρωϊκό Σώμα Ελλήνων Προσκόπων του Αϊδινίου, απειροπόλεμα παιδιά, που με περισσή αγάπη για την μητέρα πατρίδα να προσφέρουν ό,τι μπορούσαν, αφέθηκαν να καλύψουν την υποχώρηση του οργανωμένου στρατού. Λάθος φρικτό, ολέθριο!
Στις όχθες του ποταμού Εύδωνα έπεσαν από τα εχθρικά βόλια και όσοι γλύτωσαν από τη μάχη τους περίμενε μοίρα χειρότερη κι από τον ίδιο το θάνατο, που την αντίκρυσαν χωρίς παράπονο, χωρίς κλάμα, μονάχα με μια αποχαιρετιστήρια κραυγή της άγουρης ζωής τους «Ζήτω η Ελλάς»!
Μαρτυρικός ο θάνατος των αρχηγών τους : Ο Αυγερίδης κομματιάζεται, ο Φιλοκτήτης Αργυράκης γδέρνεται και ο Βεϊνόγλου αποκεφαλίζεται. Βασανίζονται ακόμα και νεκροί.
Μετά από δύο (2) ημέρες ο ελληνικός στρατός ανακαταλαμβάνει το Αϊδίνι μα βρίσκει μονάχα ερείπια και νεκρούς. 6.500 Έλληνες σφάχτηκαν, γυναίκες ατιμάστηκαν, περιουσίες χάθηκαν.
Για όσους απέμειναν ζωντανοί, η ελπίδα της λευτεριάς τους έδινε δύναμη και κουράγιο να συνεχίσουν. Ελπίδες που αποδείχθηκαν φρούδες, αφού στις 22 Αυγούστου ο ελληνικός στρατός παίρνει διαταγή για νέα υποχώρηση. 4.500 άνδρες του ελληνικού στρατού υποχωρούν και το Αϊδίνι γίνεται και πάλι Αϊντίν και οι βασανισμένοι Αϊδινιώτες που επέζησαν πήραν το θλιβερό δρόμο της προσφυγιάς.
Ίσως μια μέρα αξιωθούν οι απόγονοί τους να πατήσουν ξανά τα μαρτυρικά εκείνα χώματα, τόπους προσκυνήματος των άταφων νεκρών ηρώων μας που έμειναν για πάντα εκεί.
Συνεχίζεται………

[1] Αφιερωμένο στους πρόσφυγες όλου του κόσμου.